ESG giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh

ESG không chỉ là hoạt động thiện nguyện hay truyền thông hình ảnh. Về bản chất, ESG phản ánh năng lực quản trị rủi ro dài hạn của doanh nghiệp: doanh nghiệp dùng tài nguyên như thế nào, đối xử với người lao động và cộng đồng ra sao, ra quyết định có minh bạch và có trách nhiệm hay không.

ESG là gì?

ESG là hệ tiêu chí dùng để đánh giá mức độ phát triển bền vững và trách nhiệm của doanh nghiệp trên ba trụ cột chính:

Environmental: Môi trường

Yếu tố môi trường xem xét doanh nghiệp tác động đến tự nhiên như thế nào, bao gồm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng, quản lý nước, chất thải, nguyên vật liệu và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất không chỉ được đánh giá bằng sản lượng, mà còn bằng lượng phát thải, mức tiêu thụ điện, tỷ lệ tái chế và khả năng giảm lãng phí trong chuỗi vận hành.

Social: Xã hội

Yếu tố xã hội tập trung vào cách doanh nghiệp đối xử với con người. Nhóm này bao gồm quyền lợi người lao động, an toàn lao động, đa dạng và hòa nhập, trách nhiệm với khách hàng, quan hệ với nhà cung cấp và tác động đến cộng đồng.

Một doanh nghiệp có chính sách lao động tốt nhưng bỏ qua an toàn sản phẩm hoặc quyền riêng tư khách hàng vẫn chưa thể được xem là có ESG tốt.

Governance: Quản trị

Yếu tố quản trị đánh giá cách doanh nghiệp được điều hành. Nội dung thường bao gồm tính minh bạch, đạo đức kinh doanh, chống tham nhũng, quản trị rủi ro, cơ cấu hội đồng quản trị, kiểm soát nội bộ và trách nhiệm giải trình.

Governance là nền móng của ESG vì nếu quản trị yếu, các cam kết về môi trường và xã hội dễ trở thành khẩu hiệu thay vì hành động thực chất.

Vì sao ESG trở thành xu hướng phát triển bền vững?

ESG trở thành xu hướng vì doanh nghiệp ngày càng phải đối mặt với những rủi ro không chỉ nằm trong báo cáo tài chính. Biến đổi khí hậu, thiếu hụt tài nguyên, áp lực từ nhà đầu tư, yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng và kỳ vọng của người tiêu dùng đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh.

Cơ chế của ESG nằm ở chỗ: khi doanh nghiệp đo lường được tác động môi trường, xã hội và quản trị, doanh nghiệp có thể nhận diện rủi ro sớm hơn, phân bổ nguồn lực tốt hơn và xây dựng niềm tin với các bên liên quan.

Các chuẩn mực như GRI giúp doanh nghiệp báo cáo tác động đến kinh tế, môi trường và con người một cách có thể so sánh và đáng tin cậy. IFRS S1 và IFRS S2 cũng cho thấy xu hướng đưa thông tin bền vững vào hệ thống công bố thông tin phục vụ nhà đầu tư và thị trường vốn.

ESG giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh như thế nào?

ESG giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn không phải vì “xanh” hơn trên truyền thông, mà vì vận hành bền vững hơn trong thực tế.

Thứ nhất, ESG giúp giảm rủi ro. Doanh nghiệp kiểm soát phát thải, lao động, an toàn, đạo đức kinh doanh và chuỗi cung ứng tốt hơn sẽ ít bị gián đoạn, xử phạt hoặc khủng hoảng uy tín.

Thứ hai, ESG hỗ trợ tiếp cận vốn. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính ngày càng quan tâm đến dữ liệu bền vững vì các yếu tố này ảnh hưởng đến rủi ro dài hạn của doanh nghiệp.

Thứ ba, ESG cải thiện hiệu quả vận hành. Khi doanh nghiệp tối ưu năng lượng, nguyên liệu, nước và chất thải, chi phí có thể được kiểm soát tốt hơn. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ rõ ràng khi doanh nghiệp có dữ liệu đo lường và mục tiêu cụ thể.

Thứ tư, ESG tạo lợi thế trong chuỗi cung ứng. Nhiều đối tác, đặc biệt trong thị trường quốc tế, yêu cầu nhà cung cấp đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, lao động và quản trị. Doanh nghiệp không chuẩn bị ESG có thể mất cơ hội tham gia các chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn cao.

ESG khác gì với CSR?

ESG và CSR đều liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp, nhưng không giống nhau.

CSR thường tập trung vào trách nhiệm xã hội, hoạt động cộng đồng, thiện nguyện hoặc các chương trình thể hiện cam kết của doanh nghiệp với xã hội.

ESG có tính hệ thống và đo lường cao hơn. ESG đi vào cách doanh nghiệp vận hành, quản trị, kiểm soát rủi ro, công bố dữ liệu và tạo giá trị dài hạn.

Nói đơn giản, CSR thường trả lời câu hỏi: “Doanh nghiệp đóng góp gì cho xã hội?”. ESG trả lời câu hỏi sâu hơn: “Doanh nghiệp vận hành có bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hay không?”.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi triển khai ESG?

Doanh nghiệp không nên bắt đầu ESG bằng khẩu hiệu. Cách tiếp cận đúng là xác định các vấn đề trọng yếu: yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hoạt động kinh doanh và các bên liên quan.

Một doanh nghiệp sản xuất có thể ưu tiên năng lượng, phát thải, nước thải, an toàn lao động và chuỗi cung ứng. Một doanh nghiệp dịch vụ có thể tập trung nhiều hơn vào dữ liệu khách hàng, đạo đức kinh doanh, quyền lợi nhân sự và quản trị minh bạch.

ESG cũng không nên được xem là nhiệm vụ riêng của phòng truyền thông. ESG cần sự tham gia của ban lãnh đạo, tài chính, nhân sự, vận hành, pháp chế, mua hàng và quản trị rủi ro.

Điểm giới hạn quan trọng là ESG không tạo lợi thế nếu chỉ dừng ở báo cáo đẹp. Nếu dữ liệu thiếu chính xác, mục tiêu không đo lường được hoặc cam kết không gắn với vận hành, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng “greenwashing”, tức tạo hình ảnh bền vững nhưng thiếu nền tảng thực chất.

ESG có phải bắt buộc với mọi doanh nghiệp không?

ESG không phải lúc nào cũng là nghĩa vụ pháp lý giống nhau ở mọi quốc gia, ngành nghề hoặc quy mô doanh nghiệp. Tuy nhiên, ESG đang trở thành yêu cầu thị trường ngày càng rõ ràng.

Với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp xuất khẩu hoặc doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu, ESG thường không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh. Đây là điều kiện để đáp ứng yêu cầu công bố thông tin, yêu cầu của nhà đầu tư, khách hàng và đối tác.

Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, ESG có thể bắt đầu từ những việc thực tế hơn: tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải, tuân thủ lao động, minh bạch tài chính, kiểm soát đạo đức kinh doanh và xây dựng dữ liệu vận hành cơ bản.

ESG là khung giúp doanh nghiệp nhìn lại cách mình tạo ra giá trị: không chỉ tạo lợi nhuận, mà còn quản lý tác động đến môi trường, con người và hệ thống quản trị. Khi được triển khai đúng, ESG giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, nâng cao uy tín, tăng khả năng tiếp cận vốn và cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng.

Điều quan trọng là ESG không nên được hiểu như một xu hướng ngắn hạn. Đây là một phương pháp quản trị dài hạn, đòi hỏi dữ liệu, cam kết, trách nhiệm giải trình và sự thay đổi thật trong vận hành doanh nghiệp.