Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp doanh nghiệp cần biết

Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ khi đáp ứng ba điều kiện: có tính mới, có tính sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp.

Kiểu dáng công nghiệp là gì?

Kiểu dáng công nghiệp là phần “nhìn thấy được” của sản phẩm, chẳng hạn hình dáng chai lọ, bao bì, thiết kế vỏ máy, kiểu dáng ghế, thiết kế đèn, mẫu hộp, hình dáng thiết bị hoặc mẫu mã bên ngoài của hàng hóa.

Điểm quan trọng là pháp luật bảo hộ hình dáng bên ngoài của sản phẩm, không bảo hộ ý tưởng thiết kế trừu tượng, công năng kỹ thuật hay nguyên lý vận hành bên trong sản phẩm.

Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Một kiểu dáng công nghiệp muốn được bảo hộ phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện.

Có tính mới

Kiểu dáng công nghiệp có tính mới nếu khác biệt đáng kể với các kiểu dáng đã bị bộc lộ công khai ở Việt Nam hoặc nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên.

Điều này có nghĩa là doanh nghiệp không nên công bố mẫu thiết kế quá sớm trên website, catalogue, mạng xã hội, hội chợ hoặc tài liệu bán hàng trước khi nộp đơn đăng ký.

Có tính sáng tạo

Kiểu dáng công nghiệp có tính sáng tạo nếu không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực tương ứng.

Nói cách khác, kiểu dáng không chỉ khác biệt nhỏ về chi tiết phụ, mà phải tạo ra ấn tượng thẩm mỹ đủ rõ để được xem là kết quả sáng tạo.

Có khả năng áp dụng công nghiệp

Kiểu dáng công nghiệp có khả năng áp dụng công nghiệp nếu có thể dùng làm mẫu để chế tạo hàng loạt sản phẩm bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp.

Vì vậy, một bản vẽ mỹ thuật đơn thuần nhưng không thể dùng làm mẫu sản xuất sản phẩm thực tế thường khó đáp ứng điều kiện này.

Những đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp

Không phải mọi hình dáng bên ngoài đều được bảo hộ. Pháp luật loại trừ ba nhóm chính: hình dáng bắt buộc do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm, hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp, và hình dáng của sản phẩm không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng.

Đây là điểm doanh nghiệp dễ nhầm lẫn. Nếu một hình dáng chỉ tồn tại vì yêu cầu kỹ thuật, không có lựa chọn tạo dáng đáng kể, thì không nên xem đó là kiểu dáng công nghiệp có khả năng bảo hộ.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì trước khi đăng ký?

Doanh nghiệp nên rà soát trước xem mẫu thiết kế đã từng được công bố hay chưa, có khác biệt rõ với mẫu có sẵn trên thị trường hay không, và có thể sản xuất hàng loạt hay không.

Trường hợp cần giới thiệu sản phẩm trước khi đăng ký, doanh nghiệp nên kiểm soát phạm vi công bố, bảo mật tài liệu thiết kế và nộp đơn càng sớm càng tốt. Việc công bố không đúng thời điểm có thể làm mất tính mới, khiến đơn đăng ký bị từ chối.

Kiểu dáng công nghiệp chỉ được bảo hộ khi đáp ứng đúng điều kiện pháp luật, không thuộc nhóm bị loại trừ và được đăng ký theo thủ tục phù hợp. Với doanh nghiệp, việc bảo hộ sớm giúp giảm rủi ro bị sao chép mẫu mã, tăng giá trị tài sản trí tuệ và tạo nền tảng pháp lý khi mở rộng kinh doanh.